برگزار کننده: مرکز عالی مطالعات بینالمللی دانشگاه تهران و مؤسسه ایرانی مطالعات کمربند راه
سخنران: پروفسور وانگ جین، مدیر مرکز تحقیقات استراتژیک بینالمللی و عضو شورای انجمن مطالعات خاورمیانه چین
دبیر نشست: احمدرضا یوسفوند، دبیر پژوهشی مؤسسه ایرانی مطالعات کمربند راه
تاریخ برگزاری: 10/06/ 1405
پروفسور وانگ با اشاره به اینکه به طور طبیعی در سراسر دنیا شرایط پساجنگ با قبل از آن متفاوت خواهد بود، عنوان کرد که نبرد میان جمهوری اسلامی ایران با ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی شرایطی را به وجود آورده که در آن ملتهای خاورمیانه نسبت به ایران احساس همدردی کرده و نظر مثبتی دارند. به طوری که این امر باعث افزایش محبوبیت ایران در میان ملتهای منطقه شده است. از طرف دیگر اما، در میان دولتمردان کشورهای حاشیه خلیج فارس و به طور کلی خاورمیانه، به دلیل تعارض منافع با ایران و وابستگی به غرب، این موافقت و همراهی وجود ندارد و نوعی تضاد میان ملتها و دولتها پدید آمده است. وی همچنین مقاومت ایران مقابل غرب در دوران جنگ را تحسین برانگیز و شجاعانه توصیف کرد. وی توضیح داد علی رغم اینکه حماس در غزه شکست خورده و حزب ا… در لبنان نیز بسیار تضعیف شده است، ایران توانسته به شکل قابل توجهی در برابر غرب بایستد و باعث گرفتاری غرب در منطقه خاورمیانه شده است.
اما در خصوص روابط چین با کشورهای منطقه، پروفسور وانگ به این موضوع اشاره کرد که شاید بتوان گفت نوعی دوگانگی میان منافع اقتصادی و منافع ژئوپولیتیک چین در منطقه به وجود آمده که البته چین تلاش میکند با هنرنمایی میان این دو توازن برقرار نماید. توضیح امر این است که چین در چهارچوب مناسبات اقتصادی گسترده خود با کشورهای منطقه و نیز ذیل طرحهایی مانند ابتکار کمربند و راه طیف وسیعی از منافع مشترک را با این کشورها تعریف کرده است. این امر منافع پکن را با این کشورها گره میزند. این در حالی است که چین همچنان در حال توسعه کیفیت کشور و جمعیت خود است و همین امر بر اهمیت تعامل اقتصادی برای چین میافزاید. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تأمینکننده اصلی نفت خام با ریسک عملیاتی کمتر، شرکای مالی غنی و مقاصد صادرات فناوریهای پیشرفته چین (نظیر نسل پنجم ارتباطات، انرژیهای نو و هوش مصنوعی) در طرحهایی مانند چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان هستند. از طرف دیگر، در بلند مدت، منافع ژئوپلیتیک چین از جهات مختلف با ایران دارای اشتراکاتی است. ایران برای چین یک عمق استراتژیک ژئوپلیتیک و وزنه تعادل مستقل در مهار هژمونی آمریکا است. موقعیت جغرافیایی ایران در شاهراه زمینی اوراسیا و ایستادگی مستقل آن، برای پکن حاشیهای امن و غیرقابل جایگزین در محاسبات بلندمدت رقابت با غرب فراهم میکند که چهارچوب توافق ۲۵ ساله نمادی از آن است.
او همچنین به این موضوع اذعان کرد که غیر از اهداف شوم ایالات متحده از تقابل با ایران، جنگ در خاورمیانه را میتوان بخشی از پازل بزرگتر مهار چین دانست. چرا که ایران دروازه ورود به اوراسیا به حساب میآید که از این منظر در زمینه تغییرات نظم بینالمللی بسیار حایز اهمیت است. با این حال، خطرات ناشی از حضور قدرتهای فرامنطقهای در تایوان و دریای چین جنوبی کنشگری چین در خاورمیانه را محدود میکند. در این جا او به یک شکاف هویتی اشاره کرد که در آن، مردم چین تایوان را جزیی از سرزمین خود تلقی میکنند ولی تحت تأثیر رویکردهای غربی بسیاری در تایوان خود را چینی نمیدانند. این درحالی است که در گذشته و به صورت سنتی این تفکر در میان مردم تایوان وجود نداشته است. پروفسور وانگ معتقد است که در صورت وقوع یک تقابل در این منطقه، ژاپن و فیلیپین به لحاظ لجستیک و حمایت نظامی در مقابل چین و در جهت استقلال تایوان عمل خواهند کرد. این امر موجب شده است چین تمرکز نظامی خود را بر مسائل مربوط به تایوان متمرکز کند. همه این مسائل موجب گسترش مباحثات و دودستگی در میان متفکران چینی در خصوص میزان حمایت از ایران شده است. البته او معتقد است که در صورت تسهیل شرایط همکاری و وقوع اجماع لازم در ایران امکان افزایش حمایت وجود خواهد داشت.
در خصوص توافق مکه پروفسور وانگ معتقد است که این موافقتنامه به اندازه کافی نمیتواند منافع کشورهای دخیل(پاکستان، عربستان و ترکیه) را در یک دیگر ادغام نماید و به همین دلیل در حال حاضر نمیتوان برای آن اعتبار قابل توجهی قایل شد.